Zdiagnozowano u Ciebie raka prostaty. Twój urolog zasugerował leczenie wysokoskoncentrowanymi dźwiękami. Prawdopodobnie masz wiele pytań dotyczących tej metody, zabiegu i przyszłych efektów leczenia. Niniejsza broszura zawiera informacje dotyczące raka prostaty, diagnozy i różnych możliwości leczenia, w tym leczenie wysokoskoncentrowanymi ultradźwiękami. Wyjaśnia również samą chorobę i pomoże zrozumieć dlaczego Twój lekarz zalecił akurat tą metodę.
Czym jest rak?
Wszystkie organy człowieka składają się z komórek wyspecjalizowanych do rodzaju wykonywanej w organizmie pracy. Nasze komórki nieustannie umierają i są wymieniane na nowe w procesie dzielenia się komórek. Rak spowodowany jest błędem pojawiającym się podczas podziału komórki. W normalnym stanie zdrowa komórka danego typu ma odpowiedni kształt i budowę. W wyniku błędu powstają komórki złośliwe (nowotworowe, rakowe). Komórki rakowe namnażają się szybciej niż komórki zdrowe. Nowo powstające komórki rakowe mogą uformować bryłę zwaną guzem lub nowotworem. Początkowo komórki te znajdują się w jednym organie, ale mogą się rozprzestrzeniać na otaczające tkanki. Gdy komórki nowotworowe transportowane są przez układ krwionośny i limfatyczny mogą dotrzeć do innych narządów. Umiejscowienie w nich nazywamy „przerzutem" (z greckiego słowa metastasis – przestawienie).
Rak Prostaty
Rak prostaty jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym u mężczyzn. Występuje w jednym na trzy przypadki wszystkich wykrytych nowotworów; częściej niż rak płuc czy rak jelita grubego. Agresywność raka prostaty jest zróznicowana: niektóre odmiany powstają powoli i nie dają żadnych objawów, inne rozprzestrzeniają się szybko atakując otaczające tkanki i formując przerzuty. Ryzyko zachorowania na raka prostaty wzrasta wraz z wiekiem. Rak diagnozowany jest u około 8% mężczyzn. We wczesnym etapie choroby nie stwierdza się wyraźnych objawów. Pojawiają się one w zależności od umiejscowienia raka w prostacie jak również w przypadku wystąpienia przerzutów.
Ocena i diagnoza
Wczesna diagnoza zwiększa szanse wyleczenia raka Rak prostaty może zostać wykryty podczas rutynowego badania. Lekarz wykonuje cyfrowe przezodbytnicze badanie prostaty, aby sprawdzić zmiany takie jak twardość czy powiększenie gruczołu. Zleca również wykonanie badania krwi sprawdzające wysokość poziomu PSA (z języka angielskiego: Prostate Specific Antigen – antygen swoisty dla prostaty). PSA jest białkiem wytwarzanym zarówno przez zdrowe, jak i nowotworowe komórki. Podwyższony poziom PSA może wskazywać obecność komórki rakowej. Badanie PSA ma na celu wykrycie nowotworów, które mogą pozostać niezauważone w czasie rutynowych badań przezodbytniczych (około 30% przypadków). Niektóre nowotwory mogą zostać przy łagodnym przeroście prostaty.
1. Biopsja
Fragment tkanki prostaty pobierany jest do badań specjalną igłą
2. Rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa
Pokazuje wszystkie wewnętrzne tkanki wykrywając możliwe nowotwory w węzłach limfatycznych, wątrobie i innych organach
3. Badanie tomograficzne kości
Obrazuje cały układ kostny wykrywając nowotwory kości.
Klasyfikacja
Nowotwory są diagnozowane w różnych stadiach i rodzajach:
Zlokalizowany rak prostaty (stadium T1 lub T2) Nowotwór jest ograniczony do prostaty.
Stadium T1
W tym stadium jedynie niewielka część komórek to komórki rakowe, dlatego rak może zostać wykryty tylko poprzez badanie krwi lub podczas biopsji. Rak nie jest diagnozowany podczas badania przezodbytniczego.
Stadium T2
Rak jest trochę większy a prostata robi się twarda. Lekarz może nie wyczuć raka podczas badania przez odbytniczego.
Stadium T3
Rak prostaty rozrasta się poza powłoki gruczołu krokowego.
Stadium T4
Rak prostaty rozprzestrzenił się poza prostatę i prawdopodobnie zaatakował inne organy.
Aparat Ablatherm wykorzystujący metodę HIFU
Ablatherm jest minimalnie inwazyjnym urządzeniem medycznym wykorzystującym metodę HIFU (HIFU – High Intensity Focused Ultrasound – skupiona wiązka fal ultradźwiękowych o dużym natężeniu) do leczenia zlokalizowanego raka prostaty.
Leczenie wymaga jedynie krótkiego pobytu w szpitalu i przebiega przeważnie bez komplikacji. Rak prostaty zostaje zniszczony dzięki efektowi cieplnemu wysokoskoncentrowanych ultradźwięków (jest wypalany w temperaturze do 85°C), bez narażenia na promieniowanie. W razie potrzeby zabieg można powtórzyć.
Kto powinien być poddany takiemu zabiegowi?Twój urolog może zaproponować taki zabieg w przypadku gdy:
Czy są jakiekolwiek okoliczności, które wykluczają metodę HIFU?
Prawie żadnych. Ten rodzaj zabiegu nie jest polecany jedynie mężczyznom z dużym przerostem gruczołu.
Leczenie przy pomocy aparatu Ablatherm jest możliwe dopiero po zmniejszeniu wielkości prostaty
poprzez wykonanie zabiegu TURP (TURP - ang. transurethral resection of the prostate - przezcewkowa resekcja gruczołu krokowego) lub poprzez poddanie pacjenta leczeniu hormonalnemu. W niektórych przypadkach leczenie to jest niewskazane (gdy u pacjenta stwierdzono stwardnienie ściany odbytnicy, w wyniku wcześniejszych zabiegów leczenia raka prostaty.
Kto jest producentem aparatu Ablatherm?
Technologia HIFU wykorzystana w aparacie Ablatherm została wynaleziona w 1989 r. przez oddział urologicznym szpitala im. Edwarda Herriota w Lyonie (Francja) przy współpracy z INSERM (Francuski Narodowy
Instytut Badań Medycznych). Na skalę przemysłową metoda ta została opracowana przez firmę EDAP, pierwszy zabieg został przeprowadzony w 1993 r. natomiast aparat Ablatherm został wprowadzony na rynek europejski w 2000 r.
Od października 2007 r. ponad 15.000 pacjentów ze 150 ośrodków na całym świecie zostało wyleczonych dzięki zabiegom przy pomocy aparatu Ablatherm HIFU.
Aparat Ablatherm HIFU jest wykorzystywany przez specjalistów do leczenia raka prostaty. Lekarz wprowadza sondę do odbytnicy. W sondzie umieszczony jest element obrazujący pozwalający lekarzowi dokładnie zobaczyć obszar leczenia na ekranie komputera. Sonda wyposażona jest również w element emitujący fale ultradźwiękowe. Lekarz zaznacza obszar leczenia na komputerze, który kontroluje fale ultradźwiękowe. Skoncentrowane fale są wycelowane z maksymalną precyzją w komórki rakowe znajdujące się w prostacie, powodując krótkotrwały, szybki wzrost temperatury (około 85 °C). Namierzona tkanka nowotworowa jest natychmiastowo i skutecznie niszczona, podczas, gdy otaczająca tkanka zostaje nienaruszona.
Aparat Abletherm HIFU wyposażony jest w technologie bezpieczeństwa, stale kontrolujące przebieg zabiegu. Oznacza to, wysoki poziom i jakość zabiegów oraz bezpieczeństwo pacjenta.
Zabieg
Na dzień przed zabiegiem zostaniesz przyjęty na oddział do szpitala. Otrzymasz środek pomagający wypróżnić się (lewatywa) aby przygotować odbytnicę do zabiegu. Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym, aby zapobiec jakimkolwiek ruchom Twojego ciała. Potem ułożysz sięna prawym boku, a lekarz umieści pokrytą żelem sondę w odbytnicy. Lekarz zlokalizuje Twoją prostatę i obszar wymagający leczenia. Potem rozpocznie się leczenie wysokoskoncentrowanymi ultradźwiękami (od 400 do 600 strzałów fal ultradźwiękowych). Zabieg będzie trwał od godziny do trzech.
Dlaczego wymagane jest umieszczenie cewnika?
Podczas zabiegu prostata nabrzmiewa i uciska cewkę moczową, dlatego konieczne jest umieszczenie cewnika do usuwania moczu z pęcherza do momentu ustąpienia obrzęku. Często tuż przed zabiegiem HIFU wykonywany jest zabieg TURP (przezcewkowa resekcja gruczołu krokowego). Zabieg TURP polega na usunięciu części gruczołu krokowego, która naciska na cewkę moczową, co znacznie skraca czas utrzymywania cewnika po zabiegu. Przez cewkę moczową przez całą długość penisa wprowadzona zostaje cienka rurka – teleskop, pozwalająca lekarzowi obejrzeć wnętrze cewki moczowej. Przy użyciu załączonych do teleskopu instrumentów usuwany jest fragment blokujący przepływ moczu.
Co się dzieje po zabiegu?
Większość pacjentów wieczorem po zabiegu może zacząć odżywiać się normalnie. Są wypisywani ze szpitala następnego dnia. Cewnik wyjmowany jest zwykle po trzech lub czterech dniach. Lekarz może przepisać lekarstwa zapobiegające infekcji cewki moczowej lub pęcherza, które należy przyjmować przez następne osiem dni. Przez pewien czas po zabiegu możesz odczuwać pewien dyskomfort typu delikatne krwawienia podczas oddawania moczu, częstsze lub rzadsze nagłe potrzeby oddawania moczu, wyciek moczu pod-czas wysiłku fizycznego lub kaszlu, a czasami wydalanie komórek rakowych wraz z moczem. Infekcje z gorączką występują rzadko; wymagają leczenia anty-biotykami. Powyższe efekty uboczne zanikają w krótkim okresie czasu po zabiegu
Ile trwają obserwacje po zabiegu?
Zwykle poziom PSA sprawdzany jest co trzy miesiące a biopsja wykonywana jest po 6 miesiącach od zabiegu. Jeżeli w dalszym ciągu w prostacie znajdują się komórki rakowe (10-15% przypadków) zabieg przy pomocy aparatu Ablatherm można powtórzyć (nie wcześniej niż po 6 miesiącach od poprzedniego zabiegu).
Jak skuteczne jest leczenie przy pomocy Ablatherm HIFU?
Niezależne europejskie badania przeprowadzone na 402 pacjentach z rakiem ograniczonym do prostaty pokazują, że po zabiegu leczenia raka prostaty wykonanym przy pomocy Ablatherm HIFU u 87,2% pacjentów biopsja nie wykazała żadnych komórek rakowych a u 81,4% wyniki poziomu PSA były w normie. Najnowsze badania wykazują, że u 86% pacjentów u których zabieg przeprowadzono dziewięć lat wcześniej biopsja nie wykazała żadnych zmian nowotworowych.
Jakie są efekty uboczne?
Doświadczenie wykazuje, że po zabiegu przy pomocy Ablatherm HIFU występuje kilka efektów ubocznych. Zdrowe komórki otaczające komórki rakowe podczas zabiegu nie zostają zniszczone, a sama procedura jest minimalnie inwazyjna (nie wymaga nacięcia skóry). Oznacza to, że wystarczy krótki pobyt w szpitalu i powrót do normalnego życia w ciągu kilku dni. Pacjenci, którym wykonywano zabieg HIFU nie odczuwają pieczenia jak w przypadku leczenia radiologicznego.
Leczenie raka przy pomocy Ablatherm HIFU po radioterapii
Pacjenci leczeni radioterapią, u których nastąpiła wznowa mogą być leczeni metodą HIFU przy pomocy aparatu Ablatherm, jednakże niektórzy pacjenci (około 5% przypadków) nie mogą być leczeni tą metodą z powodu nieprawidłowej grubości ściany odbytnicy lub z powodu rozprzestrzenienia się raka. Tacy pacjenci mogą być leczeni innymi metodami (krioterapia lub operacyjnie). Podczas badań w Eduard Herriot Hospital we Francji u 73% pacjentów biopsja nie wykazała raka natomiast w przypadku 50% pacjentów rak był kontrolowany. Ryzyko nietrzymania moczu jest mniejsze a dolegliwość trwa krócej u pacjentów, u których zastosowano zabieg przy pomocy aparatu Ablatherm HIFU jako pierwszą metodę leczenia raka prostaty.
Korzyści
Zabieg leczenia raka prostaty skoncentrowanymi ultradźwiękami jest opcją terapeutyczną mającą wiele korzyści:
